Toolbox voor professioneel-persoonlijke identiteitsontwikkeling van mbo-studenten

Als brede grensoverstijgende vakschool heeft Gilde International College de ontwikkeling van de persoonlijke en professionele identiteit van studenten hoog in het vaandel staan. Een leerboog die alle inspanningen op dat vlak in kaart brengt, bleek voor docent Susanne Mans (en haar team) een enorme eyeopener. Ze ondersteunen studenten nu gerichter en consequenter, zodat die met zelfkennis hun toekomst kunnen vormgeven.

Studenten opleiden tot zelfbewuste, reflectieve professionals

Gilde International is een innovatieve club binnen Gilde Opleidingen. De vakschool met vijf niveau-4-opleidingen gericht op ondernemen is in allerlei opzichten vooruitstrevend. Studenten werken er in groepen aan internationale, disciplineoverstijgende challenges en in 2025 studeerde de eerste lichting af op basis van lerend kwalificeren en programmatisch toetsen, zónder centraal examen.

‘We geven studenten veel autonomie en verantwoordelijkheid,’ vertelt Susanne vanuit een klaslokaal in Venlo. ‘En we willen ze ondersteunen bij het zelfstandig en onderbouwd maken van professionele en persoonlijke keuzes, door ze inzicht te geven in hun identiteit: hun waarden, krachten, valkuilen en idealen. Als een student het bijvoorbeeld belangrijk vindt dat mensen gelijkwaardig behandeld worden, dan zal ze – op het moment dat ze in een toekomstige baan als manager salarisonderhandelingen doet – bewuster de keuze kunnen maken om mannen en vrouwen evenveel te betalen.’

‘De plotten van de leerboog was confronterend, maar ook een eyeopener.’ 

Hoe een leerboog leidt tot gerichtere curriculumkeuzes

Om een vak of methodiek voor personal-professional identity te ontwikkelen vroeg Susanne een Comenius Teaching Fellowbeurs aan die in 2024 werd toegekend. ‘We startten het project door in kaart te brengen wat we wanneer al écht deden aan persoonlijke-professionele identiteitsontwikkeling,’ vertelt ze. ‘Daarvoor plotten we het curriculum op basis van leerbogen, geïnspireerd door de ontwerpmethodiek van de Deense organisatie Kaospilots. Die methode is gericht op creatief ondernemerschap in complexe omstandigheden.’ Susanne lacht. ‘De uitkomst was confronterend, maar ook een eyeopener. We zaten boordevol ideeën en dachten al veel te doen, maar het plotten liet zien dat die laag in ons onderwijs nog mager en versnipperd was. We hebben het project vervolgens gebruikt om onze initiatieven te structureren, uit te breiden en stevig in te bedden in het curriculum, zodat de verbanden tussen vakinhoud, challenges en personal-professional identity veel sterker werden.’

De leerbogen zijn ook transparant voor studenten. Per project dat ze uitvoeren is er een leerboek met leerdoelen die ze zelf kunnen plotten op de verschillende niveaus.

De kracht van herhaling

De studenten van Gilde International werken gedurende hun opleiding tot international retail, trade, hospitality, logistics of eventmanager in gemixte groepen elke tien weken aan een internationale challenge. Ze sluiten elke periode af met een showmoment (zoals een presentatie, video of event) en verzamelen hun output in een portfolio dat de basis vormt voor hun diploma. ‘De projecten zijn vrijwel altijd impactvol en gekoppeld aan de Sustainable Development Goals,’ vertelt Susanne. ‘Als student kan je echt iets bijdragen aan het bedrijfsleven of de samenleving. Een groot en supertof project is een actie voor een onderwijsorganisatie in Malawi. Studenten zamelen wekenlang goederen, hulpmiddelen en geld in om te verschepen. Daarna reizen ze zelf naar Malawi om te zien waar hun hulp terechtkomt en om mee te helpen in de community.’

‘We bespraken hoe een verandering in haar eigen gedrag ook de dynamiek in de groep zou kunnen veranderen.’  

‘De persoonlijk-professionele ontwikkeling komt dankzij de leerbogen op vaste momenten terug in zo’n project,’ vertelt Susanne. ‘Zo staan we er elke week klassikaal bij stil, maar zijn er ook individuele coachingmomenten.’ Door de bewuste keuze om hier structureel aan te werken, ontstaan er ook vaker spontaan reflectiemomenten. ‘Zo mopperde een student dat ze altijd de afwas stond te doen terwijl haar groepsgenoten al vertrokken waren. Dat was aanleiding voor een gesprek over haar waarden, maar ook haar grenzen. We bespraken hoe een aanpassing in haar eigen gedrag ook de dynamiek in de groep zou kunnen veranderen.’

De herhaling werkt goed, merkt Susanne. ‘Als studenten bij ons starten zijn ze nog piepjong en zoeken ze veel houvast bij hun docenten. Ze willen graag concrete, duidelijke antwoorden op hun vragen. Maar door als team zo consequent vragen terug te kaatsen en reflectie te faciliteren, merken we dat ze wennen en zelfstandiger worden.’

Je eigen toolbox samenstellen

Omdat niet elke student op dezelfde manier aan het denken wordt gezet, gebruikt Susannes team een keur aan bestaande werkvormen, feedback- en reflectietools. Van gekleurde brillen om verschillende perspectieven in jezelf te activeren (gebaseerd op de Zes denkende hoofddeksels van Edward de Bono) tot dankbaarheidsdagboeken en vriendenboekjes om ontmoetingen op een projectreis vast te leggen. Van het 4G-model voor feedback (dat gedrag, gevoel, gevolg en gewenst gedrag beschrijft) tot narratieve gesprekstechnieken. ‘Het mes snijdt aan twee kanten,’ legt Susanne uit. ‘Studenten maken kennis met de tools en passen ze toe op zichzelf, maar kunnen dezelfde instrumenten later ook in hun praktijk als manager inzetten.’

Ook de vorm van de toolbox is vanaf komend schooljaar gepersonaliseerd. ‘Ik zou het mooi vinden om elke student een eigen houten kistje te geven waarin ze hun favoriete materialen kunnen bewaren,’ glimlacht Susanne, ‘maar het moet geen oud-papierbakje worden. Dus misschien maken we wel een groepskist en krijgt iedereen daarnaast een eigen digitale map.’

Tips voor andere onderwijsvernieuwers

Wat Susanne mee wil geven aan andere onderwijsvernieuwers is de waarde van samenwerken als team. ‘We hebben lang samengezeten om het project op te starten, maar die investering loonde. De analytische econoom draagt iets anders bij dan de vrije denker die ik zelf meer ben. Door uitwisseling kom je tot verschillende technieken en instrumenten die allemaal hun waarde hebben.’ Hoewel het plotten van de leerboog confronterend was, kan Susanne ook dat van harte aanbevelen. ‘We hebben vier keer per jaar een studiedag en staan daar dan ook steevast een uur bij stil. Het zorgt voor draagvlak in het team.’

 Profiel

Dit portret is onderdeel van de reeks van portretten in de rubriek TROTS.

Klik hier om de andere portretten te bekijken

Maandelijks publiceren we een bijzonder portret op onze LinkedIn met bijpassend beeld. De rubriek is tot stand gekomen met hulp van Hananja Koster (ComeniusNetwerk), de woordkunsten van portretschrijver Elske van Lonkhuijzen en tot leven gebracht met de illustraties van Bewegend Wild.